ارسال: #1

بلغمی
دموی
صفراوی
سودائی
تبدیل مواد چهار گانه در طبیعت به مزاج
تیپ‌ها و مزاج‌های گوناگون انسانی
بعد دوم شخصیت انسان
مزاج غذاها1
مزاج غذاها2
مزاج غذاها3
مزاج غذاها4
مزاج و رفتارها
مسهل مواد غذایی
مزاج لباس - مسکن - عطر
مزاج رنگ ها - چهره ها
مزاج اصوات- صدای طبیعت- صدای صنعتی
مزاج نواهای موسیقی
مزاج اوای معنوی- لحن وصدا- آسمانی- قرآنی
مزاج زخمها- فلزات - سایه ها

ارسال: #2

بلغم:
چون سبک‌تر از سودا و دم است معمولاً حجام در اولین خون‌گیری فرد بلغمی شاهد خون شفاف و کم مایه‌ای خواهد بود. افراد بلغمی به علت سردی این مزاج دارای رنگ پوست روشنی می‌باشند از جمله موهای بور یا سفید و پوست بور و روشن و یا حتی پوست سفید از نشانه‌های افراد بلغمی است.
به طور کلی پوست و مو بهترین و راحت‌ترین راه برای شناخت مزاج افراد است و موی تیره و خشن نشانة فردی با مزاج گرم و موی روشن و نازک (لخت) نشانة فردی با مزاج سرد است. [دم و صفرا گرم هستند، سودا و بلغم سرد هستند] . افراد بلغمی علاوه بر پوست و موی روشن و شفاف دچار چاقی شکمی و مقداری هم چاقی از ناحیة پهلو می‌باشند که البته با تعدیل بلغم خود و روی آوردن به مصرف موادی که گرم و خشک هستند مثل خرما و زیره و اسپند و... می‌توانند از چاق شدن مفرط جلوگیری به عمل آورند و با مصرف مواد مسهل و تخلیه روده و معده از چاقی خود بکاهند.
افراد بلغمی غالباً از نفخ معده و سردی سر دل رنج می‌برند که می‌توانند با تجویز پزشک معالج، با ترک سردی‌ها و مصرف گرمی‌جات به سلامت معده و به طور کلی سلامت جسم خود کمک کنند، چون بر منبای طب یونان [که طب اسلام هم تا حدودی برگرفته از طب یونان است] و قدمتی بالغ بر 4000 سال دارد منشأ تمام بیماری‌ها در معده نهان است و با سلامتی معده تمام امراضی از بدن دفع خواهد شد. (طب اسلامی خون + معده را منشأ سلامتی و بیماری می‌داند) در منابع طب اسلامی از یبوست [به عنوان یکی از امراض معده] به ام الامراض تعبیر شده است و لذا یک طبیب حاذق قبل از اینکه توصیه به حجامت به عنوان درمان خونی داشته باشد به تجویز مسهل و تخلیه معدة بیمار توجه می‌کند که در منابع طبی، روش‌های قی و تنقیه پیشنهاد شده است.(میزان بلغم در انسان سالم یک درصد است).

مشخصات افراد بلغمی
بازتاب‌های روانی و رفتاری در افراد بلغمی:
1- گرایش به علوم عقلی و ریاضیات. 2- حسابگر و محتاط 3- بد بهار و بد زمستان 4- منطقی و عاقل 5- میانه‌‌رو، محتاط و گاهی ترسو 6- تجارت پیشه 7- آرام ، منزوی و دارای حرکات کند 8- گذشته نگر 9- ظریف و ریزبین و حساس 10- منظم و دقیق 11- دارای استعداد افسردگی 12- بدون استعداد ریسک 13- اهل سازش و بی اراده 14- درون گرا و منفی‌باف 15- نیازمند محبت 16- کینه‌توز 17- فراموش‌کار و کندذهن 18- بی علاقه به یادگیری 19- میل و توان جنسی بسیار کم 20- راحت و بی قیب اکثر مسایل.

علایم پوستی افراد بلغمی:
دارای پوستی نرم و مرطوب ، غالباً سرد، دارای منافذ ریز (تعرق کم) رگ های پنهان دارند، رنگ پوست سفید، سفیدی چشم، سفید بی حال، مردمک آبی و روشن دارای موهای نرم و نازک و لخت با رنگ زرد ،بور و خرمایی روشن و سفید و غالباً افراد بلغمی بی مو هستند.
علایم گوارشی: دهانی بی مزه ، مرطوب و پر آب دارند، اشتهای زیاد و خوراک فراوان دارند، توان هضم غذا در آنان کم است، معده نفاخی دارند، گاهی یبوست دارند و گرایش به شیرینی و شوری دارند به میزان زیاد.
گرایش به ترشی و بوی بد دهان ندارند، بوی بد مدفوع ندارند، قار و قور شکم دارند، تمایل به سردی‌ها ندارند و در عوض تمایل به گرمی‌ها به شدت در آنان وجود دارد.اگر بلغمی در سر اضافه شد بلاهت و حماقت ایجاد می‌کند که در اثر افزایش سردی در سر است، تمام داروهای افزایش حافظه گرم هستند ، اوج سردی در مغز آلزایمر پدید می آورد.
(البته سرد و خشک).
اگر بلغم در خون نباشد تنفس انجام نمی‌گیرد.
افراد بلغمی نباید سردی‌جات را به تنهایی میل کنند (همراه با گرمی میل شود).
روغن نباتی، کره گیاهی، نوشابه، برنج، گوشت گاو، سوسیس و کالباس و فرآورده‌های این چنینی بلغم زا هستند و افراد بلغمی از این گونه مواد باید پرهیز کنند.
امام صادق علیه السلام می فرمایند:به همان اندازه که روغن حیوانی مصرف شود به همان میزان چربی‌ زاید از بدن دفع می‌شود پس برخلاف تصور عموم مردم مصرف چربی حیوانی نه تنها مضر نیست، بلکه دفع کننده چربی‌های مضر نیز هست.

ارسال: #3

دم:
که به افرادی صاحب این مزاج، دموی گفته می‌شود. دم به معنای خون بوده و مزاج دموی بدین معناست که در بین اخلاط اربعه فرد، میزان دم غالب بر سایر اخلاط است.در یک انسان عادی و سالم میزان دم، باید 49 درصد باشد در روایات از مزاج دم به بهترین مزاج تعبیر شده و توصیه شده در یک انسان عادی و سالم میزان دم، باید 49 درصد باشد.
در روایات از مزاج دم به بهترین مزاج تعبیر شده و توصیه شده که زنان باردار در ماه پنجم و ششم دوران بارداری حجامت کنند تا فرزندانی با مزاج دموی داشته باشند. خون از آنجا که گرم و تر است افراد با مزاج دم غالباً بدنی با حرارت بالا و پوست مرطوب دارند. معمولاً بیماری‌های افراد دموی به علت کثرت خون و یا اصطلاحاً قلیان (جوشش) خون پیش می‌آید که حجامت در این افراد می‌تواند بهترین راه درمان بیماری‌ها، از جمله میگرن و سینوزیت باشد، ضمن این که بیشتر، گرفتگی در افراد دموی به علت گرمای خون پیش می‌آید. شاخص‌ترین علامت ظاهری افراد دموی برجسته بودن رگهای بدن به خصوص پشت دستان فرد می‌باشد.
افراد با مزاج دم معمولاً مشکلات جنسی دارند که باز بهترین درمان برای آنها حجامت و در صورت لزوم تجویز و ضماد و روغن‌های سرد مثل آفتابگردان به عنوان ضماد می‌تواند در درمان آنها مؤثر باشد.

مشخصات افراد دموی:
بازتاب‌های روانی و رفتاری در افراد دموی:
1- علاقمند به ادبیات و موسیقی. 2- استعداد شاعری. 3- علاقمند به طبیعت . 4- اهل عشق و محبت. 5- بلندپرواز. 6- دوراندیش. 7- اهل خیر و معنویت. 8- خوش اخلاق و خوش رو. 9- شجاع و جسور. 10- دارای توان ریسک. 11- اعتماد به نفس بالا. 12- سخاوتمند. 13- تنوع طلب و بی علاقه به کار تکراری. 14- معمولاً بی نظم. 15- نوع دوست. 16- معمولاً بدحال در تابستان. 17- دارای هوش و حافظة قوی. 18- میل و توان جنسی فراوان. 19- چالاک و پرانرژی. 20- مستعد شقاوت آنی.

علایم پوستی افراد دموی:
پوست نرم، مرطوب و گرمی دارند، منافذ پوستی درشتی دارند که از علایم منافذ درشت خوب عرق کردن است. رگهای دست آشکار و برجسته است، رنگ پوست گندم‌گون یا گلگون است رنگ چشم (سفیدی) با گرایش قرمز است ،رنگ مردمک میشی تیره و سیاه است موی سر: درشت و قابل انعطاف و دارای پیچ درشت است، رنگ مو: سیاه خرمایی تیره و روشن و معمولاً پر مو هستند.

علایم گوارشی:
مزه دهان:‌ شیرینی صبحگاهی است، دهانشان کم رطوبت است و کم تشنه می‌شوند. اشتهای زیاد و خوراک خوبی دارند، توان هضم غذا بسیار بالاست نفخ معده ندارند، یبوست ندارند، گرایش به شیرینی کم دارند و گرایش به شوری هم بسیار اندک است. گرایش به ترشی کم دارند. بوی بد دهان ندارند، بوی بد مدفوع ندارند، قار و قور شکم ندارند تمایل به سردی‌ها ندارند ولی تمایل به گرمی‌ها اندکی دارند.
افراد دموی باید غذاهای خنک و سردی مثل آش انار، آش آلو، آب زرشک خیار، مرکبات و ماست و... مصرف کننده تا حرارت بدن تعدیل شود.
اگر فرد دموی همراه با غذای گرم مثل شیرینی‌جات از مواد و اغذیه سرد استفاده نکند دچار جوش و خارش بدن، گر گرفتگی، بیقراری، کهیر، سوزش ادرار، سوزش سر دل، و آفت دهان خواهد شد.
معمولاً بیماری‌های افراد دموی در اثر افزایش حرارت و رطوبت و به طور کلی افزایش خود خون به وجود می‌آید که حجامت به عنون مؤثرترین درمان برای دموی مزاج‌ها مطرح است. چون دم گرم‌ و تر است و رژیم غذایی مناسب برای دموی‌ها رژیم غذایی سرد و خشک است. مثل بادمجان و عدس که مزاج سرد و خشک دارند.

ارسال: #4

صفرا:
در لغت به معنای زردی است که در طب جدید به آن یرقان گفته می‌شود که معمولاً اطفال تازه متولد شده در اثر مصرف بیش از حد گرمی‌جات مادران خود، در بدو تولد به آن دچار می‌شوند و اطبا طبق عادت دیرینه با تجویز مواردی مثل شیرخشک که طبعی سرد دارد به درمان این عارضه می‌پردازند.
اما درمان این عارضه در افراد بالغ طبق روایات معصومین: با سه روش انجام می‌شود که عبارتند از: 1- قی 2- تنقیه 3- حجامت که در کنار این سه روش درمانی پرهیز از موارد صفرازا مثل شیر گاو و هم توصیه می‌شود. ضمن این که در بین غذاهای معمول مردم از نخود به عنوان صفرا بر (یعنی ضد صفرا) نام برده می‌شود.در خون حاصل از حجامت افراد صفراوی خون کمرنگ با میزان گلبول قرمز بسیار پایین در اولین لیوان خون‌گیر شده مشاهده می‌شود.چون در روایات و کتب طب سنتی از صفرا به عنوان سم خون نام برده شده است، پونه (سبزی یا عرق آن) در رفع این عارضه بسیار مفید و کارساز خواهد بود. در یک انسان عادی و سالم میزان صفرا یک درصد باید باشد
.
مشخصات افراد صفراوی
بازتاب روانی و رفتاری در افراد صفراوی:
1-علاقمند به ادبیات و ریاضیات 2- دارای استعداد خشونت و بدخلقی 3- پائیز و زمستان را دوست دارند 4- گاهی عاشق و گاهی فارغ 5- گاهی با اراده، گاهی سست 6- گاهی پرانرژی گاهی کم‌انرژی 7- دارای استعداد معنوی به صورت مقطعی 8- تند و تیز و بی قرار 9- گاهی پر جرأت و گاهی آرام 10- پرخاشگر 11- ناآرام و دودل 12- گاهاً باعث رنجش دیگران می‌شود. 13- تیزبین و دقیق در برخی ابعاد 14- مقید به اصول ، منظم و حساس 15- آینده‌نگر و گاهاً خیالباف و دقیق در تصمیم‌گیری 16- حاضرجواب و باهوش 17-گاهاً سخاوتمند 18- میل بالای جنسی و توان جنسی متغیر 19- سریع، چالاک و پرانرژی20- پرحرف
.
علائم پوستی صفراوی‌ها:
دارای پوستی خشک و بدون رطوبت، دارای منافذ پوستی درشت، رگهای دست گاهی آشکار و گاهی پنهان هستند، رنگ پوست گرایش به زردی دارد، سفیدی چشم سفید با گرایش زرد است،
مردمک چشم میشی روشن است، موی سر، خشک و ضخیم و برجسته است، رنگ مو، سیاه و خرمایی است و صفراوی‌ها غالباً کم‌مو هستند
.
علایم گوارشی صفراوی‌ها:
مزة دهان تلخ صبحگاهی است، غالباً دهان خشک و تشنه است، افراد صفراوی کم اشتها هستند، توان هضم غذا بالاست، نفخ معده ندارند، یبوست ندارند، گرایش به شیرینی و شوری هم ندارند.
افراد صفراوی غالباً گرایش به ترشی دارند، بوی بد دهان ندارند، بوی بد مدفوع
ندارند، قار و قور شکم ندارند، تمایل به سردی‌ها دارند و از گرمی‌ها گریزانند.
رژیم غذایی مناسب برای صفراوی‌ها (گرم و خشک) غذاهائی است که سرد و تر باشند که نمونه‌هائی از این غذاها عبارتند از انواع سالادها با سرکه، روغن‌های نباتی و...
افراد صفراوی غالباً در اثر حجامت تعدیل مزاج یافته و رنگ و رویی به مراتب روشن‌تر از قبل خواهند داشت، اشتهای آنان با حجامت افزایش می‌یابد و در صورت تکرار حجامت فربه و چاق خواهند شد. نمونه‌ای از رژیم غذایی مناسب برای افراد صفراوی کاهوست که سرد و تر است و برای دفع صفرا مفید است. ماهی، ماست و به طور کلی لبنیات ، گوجه‌فرنگی، مرکبات، ماء الشعیر (آب جو) آب‌غوره ، آب‌لیمو برای صفراوی‌ها مفید و لازم است

ارسال: #5

مشخصات افراد سوداوی
بازتاب‌های روانی و رفتاری افراد سوداوی:
1-علاقمند به حسابگری و مسایل فنی. 2- کودن و کوته فکر 3- علاقه‌مند به بهار وتابستان. 4- کم احساس و منطقی. 5- میانه‌رو و محتاط 6- کم انرژی و مداومت در انجام کار.7- تمایل کم به معنویت. 8- ناآرام و همیشه در فکر. 9- دارای وسواس و نگرانی و دودلی. 10- بدون توان ریسک. 11- انتقام‌جو. 12- مجذوب نمی‌شود. 13- میل جنسی فراوان – توان جنسی کم. 14- فکر و
خیال فراوان. 15- بدبین، حساس، نگران. 16- منظم. 17- درون‌گرا. 18- اهل جدال و جنجال. 19- تیزبین و بادقت. 20- لجباز.


علایم پوستی افراد سوداوی:
پوست خشک و بدون رطوبت و دارای منافذ متوسط، رگ های دست پنهان است، رنگ پوست تیره است، رنگ چشم (سفیدی) سفید تیره است. رنگ مردمک میشی و قهوه‌ای است. موی سر، خشک و ضخیم یا مجعد است، رنگ مو، سیاه مات و جوگندمی است و فرد سوداوی معمولاً کم مو است.


علایم گوارشی افراد سوداوی:
مزه دهان صبحگاهان شور مزه است و دهان، خشک و کم آب است، اشتها زیاد، ولی خوراک کم است، توان هضم غذا بسیار کم است، نفخ معده فراوان دارند، یبوست دارند، گرایش به شوری و شیرینی دارند، گرایش به ترشیی ندارند، بوی بد دهان ندارند، بوی بد مدفوع، ندارند، قار و قور شکم دارند، تمایل به سردی‌ها ندارند و تمایل به گرمی‌ها دارند.
قال المعصوم:: لقمة الصباح مسمار البدن (صبحانه بدن را نیرومند می‌کند).
رژیم غذایی مناسب با افراد سوداوی:
سودا چون سرد و خشک است افراد سوداوی باید از غذاهای سرد و خشک پرهیز کنند و در عوض از غذاهای گرم و تر مثل عسل استفاده نمایند. غذاهای سرد و خشک مثل برنج که بدن را با افت رطوبت مواجه می‌کند، مهم ترین عامل یبوست است (به خاطر دفع رطوبت).
در میان فصل ها، پاییز فصل سوداست و بهترین فصل برای حجامت افراد سوداوی نیز فصل پاییز است.
مصرف نوره در مواد بهداشتی دافع سوداست.الته نوره ای که حاوی آرسنیک باشد.
از بین نان ها نان سنگک مناسب‌تر از بقیه است. (به خاطر وجود سبوس).
سودا به معنای سیاهی است و افراد سوداوی باید از مولدات سودا مثل بادمجان و عدس و چا پرهیز نمایند (کمتر مصرف کنند) [سودا استخوان ساز است] تیر کشیدن سر، سردرد سوداوی است و حساسیت به صدا هم از افزایش سوداست که این دو با حجامت به همراه مصرف سرکه به عنوان رقیق کننده خون برای درمان بکار می‌رود.
یخ، سودا زاست و همه مزاج‌ها باید از آن پرهیز کنند. (آب به صورت غیرمستقیم باید سرد شود).در کتاب های طبی قدیمی چنین آمده است:"اگر طبیب بتواند شخص سوداوی مزاج را راضی کند هنر کرده است

ارسال: #6

تبدیل مواد چهار گانه در طبیعت به مزاج
از برآیند اثر چهار رکن مزبور در گیاهان نیز چهار ویژگی متمایز ایجاد می‌شود که موجب دسته بندی گیاهان می‌گردد. و چون ما از گیاهان برای تغذیه بهره می‌گیریم باید ویژگی‌های آنها را بدانیم تا از میان آنها غذاهای مناسبی برای تغذیه خود تدارک نمائیم.
از میان طبیعت زیبا دسته‌ای از گیاهان دارای مزه‌ای شیرین هستند و گروهی تلخ ، ، دسته‌ای دیگر دارای مزه ترش ، گروهی مزه‌ای شور دارند و جمعی مزه‌ای تند دارند و گروهی گس مزه یا بی‌مزه هستند، چربی نیز جزء ویژگی‌های این مواد است.
هر کدام از این مزه‌ها و حتی بوها گویای ویژگی خاصی است که در این گیاهان نهفته است . رنگ گیاهان نیز گویای خاصیتی است که می توان از آن قاعده‌ای نسبی استنتاج کرد
.
قوانین ارزیابی مزاج‌ها
مجموعه شیرینی‌ها گرم هستند ، مجموعه تلخی‌ها گرم هستند(‌به جزکافور) ، مجموعه مزه‌های شور گرم هستند، مجموعه ترشی‌ها سرد هستند ، گس مزه‌ها نیز سرد هستند، مانند مزه کیوی ، خیار ، کاهو، تندمزه‌ها نیز گرم هستند، مواد چرب در گرمی معتدل هستند. از طریق رنگ و بو نیز می توان مزاج را ارزیابی کرد لکن قانون مزه‌ها کامل‌تر است.



درجات گرمی و سردی
مزه‌ها دارای درجات متفاوتی از شیرینی و تلخی و شوری و تندی هستند به همین ترتیب دارای مراتب مختلفی از میزان گرمی و سردی خواهد بود.
مثلا میزان تلخی دم خیار با میزان تلخی نعناء متفاوت است و نعناء تلخ‌تر از دم خیار است. از این جهت نعناء نسبت به دم خیار گرمی درجه 2 محسوب می‌شود. تلخی کدوی حنظل نسبت به نعناء خیلی بیشتر است از این جهت کدوی حنظل گرمی درجه 4 دارد.
یا مثلاٌ شیرینی انگور با شیرینی خرما متفاوت است و شیرینی خرما نیز با شیرینی عسل متفاوت است، و شیرینی عسل شبدر با شیرینی عسل آویشن فرق دارد. پس بدین ترتیب مراتب گرمی شیرینی ها نیز متفاوت است ، انگور گرمی درجه 1 و عسل آویشن گرمی درجه 4 خواهد داشت . به همین ترتیب درجات شوری‌ها و تندی‌ها و ترشی ها تعیین می‌شود
.
اخلاط مواد سازنده بدن انسان و حیوان
حیوانات و انسان از طبیعت تغذیه می‌کنند، غذای مصرف شده پس از هضم و جذب تبدیل به موادی می گردد که با آن مواد اندام‌های گوناگون بدن ساخته می‌شوند و این مواد صفرا- دم – بلغم و سودا نامیده می‌شود.
این اخلاط نیز مانند چهار رکن نظام طبیعت دارای ویژگی‌هایی از حیث گرمی و سردی هستند، مثلا صفرا گرم و خشک است ، دم گرم و تر است ، بلغم سرد و تر است، سودا سرد و خشک است.
این مواد چهارگانه ابزار ساخت اندام‌های گوناگون هستند، وبه تناسب بیشتر و یا کاستی هر کدام از این مواد در بدن انسان همان ویژگی را در خود آشکار می‌‌سازد.
هرکدام از گیاهان یا مزه‌هایی که مطرح شد موجب ساخت ماده‌ای در بدن می‌شوند که آنها را خلط می‌نامند، و این خلط‌ها به ترتیبی که ذکر شد نامگذاری می‌شود. از این رو گیاهان گرم و خشک را صفرازا می‌نامند، و گیاهان سردو تر را صفرازدا می‌گویند.
هرگاه گیاهی گرم و خشک بیش از حد مصرف شود سودازا می‌شود و گیاهان گس مزه و نفوذکننده نقش سودازدایی دارند. مانند سرکه و انار.
مصرف گیاهانی موجب تولید خون می شود مانند خرما و انگور که آنها را غذاهای دم‌زا می‌نامند.
غذاهای سرد و تر مانند ماست کم چرب ، ترشی‌ها و گس‌مزه‌هامانند خیار و گوجه فرنگی غذاهای بلغم‌زا نامیده می‌شوند
.
نسبت اخلاط مورد نیاز و نقش آن در ساختار بدن انسان
بدن انسان‌ها با ترکیب این اخلاط ساخته می‌شود. وجود بیشتر یا کمتر هر کدام از مواد در بدن موجب تغییر شکل ساختمان بدن انسان – تفاوت صورت ، زیبایی ، درشتی اندام ، باریکی ، رنگ پوست ، پراکندگی مو درتن ، شکل و رنگ موها و پنهانی یا آشکاری عروق در بدن – می‌گردد و توانائی ‌های متفاوتی را پدید می‌آورد و اخلاقیات متغیری را در انسان بروز می دهد.
براساس میزان پراکندگی نسبی این اخلاط در بدن انسان ، افراد دسته‌بندی می‌شوند و از اینجاست که تیپ‌های متفاوت مزاجی پدید می‌آید و هر کدام از این تیپ‌ها، دارای اندامی خاص با شکلی متفاوت و گرایشات غذایی ، رفتاری و اخلاقی و علاقمندی متفاوتی خواهند بود

ارسال: #7

تیپ‌ها و مزاج‌های گوناگون انسانی
هرگاه میزان پراکندگی مواد چهارگانه صفرا و دم و بلغم و سودا در بدن به تناسب وجودداشته باشد فرد دارای مزاجی معتدل خواهد بود.
هرگاه مقدار صفرای موجود در تن فرد به نسبت فرد معتدل افزایش یابد فرد دارای مزاجی صفراوی خواهدبود.
هرگاه مقدار دم موجود درتن انسان نسبت به فرد معتدل افزایش یابد فرد دارای مزاجی دموی خواهد بود.
و زمانی که مقدار سودای موجود در تن انسان نسبت به فرد معتدل افزایش یابد فرد دارای مزاجی سوداوی خواهد بود . بدین ترتیب از برآیند مواد چهارگانه در تن انسان تیپ‌های متفاوتی پدید می‌آید که به تناسب میزان گرمی و سردی و خشکی و تری موجود در تن آنها ، درشتی ، خردی، باریک اندامی و چاقی و لاغری و سایر ویژگی‌های ظاهری ایجاد می‌شود. با افزایش هر کدام از مواد در تن بطور کلی چهار تیپ دیگر نیز پدید می‌آید.
تیپ‌های انسانی دقیقاً مساوی همدیگرنیستند از این رو دسته بندی‌های زیادی از این پنچ تیپ اصلی نشأت می‌گیرد.
- که خیلی تفاوت اساسی در بین آنها وجود ندارد.
- مزاج شناسی سعی می کند به مشترکات کلی و به بیشترین ویژگی‌های مشترک بین انسان‌ها توجود دهد.


چگونگی حفظ و ایجاد سلامت
هرکدام از تیپ‌های مذکور دارای تعادلی نسبی هستند که موجب سلامت آنها است ، یعنی یک نفر صفراوی تا در طبع خود متعادل است سالم است ، یک نفر سوداوی ، بلغمی و دموی نیز به همین ترتیب لکن در گرایشات غذایی ، تمایلات رفتاری و حساسیت‌ها ، علاقمندی به آب‌وهوا و رفتارها و مسایل اجتماعی تفاوت‌هایی با دیگران دارند.
اگر بخواهیم این افراد را در حالت سلامت نگه داریم باید سعی کنیم تا اخلاط موجود در تن آنها از حد متعادل خارج نشود و برای حفظ این تعادل باید گرمی و سردی‌های مورد نیاز هر کدام را به اندازه جذب بدن کرد. در صورتی که گرمی و سردی به اندازه در تن وجود داشته باشد تن در حال تعادل باقی می‌ماند و حفظ تعادل یعنی حفظ سلامت ، و هر گاه به هر دلیلی تن از مسیر تعادل خارج شد و گرمی یا سردی یا خشکی و یا تری بدن افزایش یافت موجب بروز بیماری می گردد. این افزایش ویژگی‌ها یا سراسری است و در تمام بدن پدید می‌آید یا در یک اندام وجود دارد. وقتی که در سراسر بدن پدید آمد آن را غلبه اخلاط می‌نمائیم و موجب بیماری فراگیر می‌گردد مانند فشار خون ، یا غلظت خون ، اگر این خلط یا ماده در یک اندام افزایش یا کاهش پیدا کرد موجب بیماری همان اندام می‌شود مانند افزایش صفرا در سر که موجب سردرد می‌گردد. یا افزایش بلغم در زانو که موجب درد و ورم زانو می‌شود، یا افزایش سردی در مغز که موجب فراموشی می‌گردد.
در این حالت باید مواد بدن را به حالت تعادل برگرداند، بنابراین ایجاد تعادل در بدن یعنی درمان
حفظ تعادل = بهداشت
ایجاد تعادل = درمان


اصول حاکم بر درمان
برای حفظ سلامی باید در بدن اخلاط را به تعادل نگه داشت و باید محدود و سالم نگهداری شوند. بنابراین برای نگهداری آنها باید اخلاط را تقویت کرد و برای تقویت هر کدام لازم است غذای زاینده همان ماده یا خلط را به بدن رساند از این رو به این کار می‌گویند تقویت به عین.
هرگاه یک یا چند ماده در بدن افزایش پیدا کرد موجب بروز بیماری می‌شود و برای درمان آن بیماری باید آن ماده را کاهش داد و برای کاهش ماده اضافی باید از ضد آن استفاده کنیم . مثلا برای کاهش حرارت (صفرا) باید از رطوبت استفاده کنیم (از صفرا زدا بهره بگیریم) و برای کاهش سردی و خشکی باید از حرارت و رطوبت استفاده کنیم (سودازدا)‌. از این رو به این قاعده می‌گوئیم
درمان به ضد تقویت به عین است و درمان به ضد است
.
ضرورت دانستن گرمی‌ها و سردی‌ها
بنابراین برای حفظ سلامت و بهداشت و برای درمان بیماری‌ها لازم است ما گرمی‌ها و سردی‌ها را بشناسیم تا به بهره‌گیری درست و بجای آنها بدن خود را در حال تعادل حفظ کنیم و در صورت بروز بی تعادلی و بیماری از آنها برای درمان بهره بگیریم. فهم گرمی و سردی‌ها موجب توان تطبیق آن با مزاج تن و روان انسان می‌گردد و از عوارض جانبی مصرف غذاها و داروها می‌کاهد و هر چقدر میزان فهم انسان از این ویژگی‌ها، بیشتر و دقیق‌تر باشد و توانایی فهم دقیق‌تری از مزاج انسان داشته باشد، بر شتاب درمان بیماری فرد افزوده می‌شود.
مزاج بیماری‌ها نیز مزاج ارکان است
بنابراین هم چنان که ستون‌های نظام خلقت بر چهار رکن اصلی استوار بود، بیماری‌ها نیز به چهار دسته بزرگ و دو دسته کوچک تقسیم می‌شوند، بیماری‌های گرم و بیماری‌ها سرد - و بیماری‌های سرد و خشک و سرد و تر ، و بیماری‌های گرم و خشک و گرم و تر

ارسال: #8

بعد دوم شخصیت انسان
گفتیم رکن پنجمی در طبیعت وجود دارد که توان درک خوبی‌ها و بدی‌ها را به نظام هستی می‌بخشد . از این رکن با نام‌های متفاوتی در منابع یاد می‌شود، جوهر ، نفس ، روح الهی نام‌های دیگر این رکن هستند. آنچه مورد توجه ماست این است که انسان نیز دارای روح‌الهی است – چهار ماده‌ای که از آن نام بردیم بنام صفرا، دم ، بلغم و سودا عناصر مادی نظام خلقت بدن انسان هستند و از آنها ساختار مادی بدن پدید می‌آید. از هضم و جذب غذا در بدن انسان خون تولید می شود و این خون دارای ترکیباتی است که بخشی از آن محلول و بخشی دیگر غیر محلول و به شکل بخار است، مواد محلول را خلط می‌نامیم و مواد بخاری را روح می‌نامیم . این بخارها ترکیب ، خاصیت و شکل‌ها و مزاج متفاوتی به خود می‌گیرند ( مانند گاز سرکه و بوی عطر) و در اندام مختلف جا می‌گیرند. این بخارها را نیز روح می‌نامیم منتهی این ارواح ، ارواح مادی هستند. آن بخاری را که در قلب جایگزین می‌شود، روح حیوانی و آن بخاری که در کبد لانه می گزیند روح نباتی و بخاری که در مغز پدید می‌آید را روح نفسانی و بخاری که در اندام جنسی بروز می‌کند را روح جنسی می‌نامیم.
این بخارات بطور همیشگی در بدن وجود دارند و ابزار حیات و تحرک مادی بدن هستند، علاوه بر این بخارات که آنها را ارواح مادی نامیدیم ، یک منبع قدرت و درک دیگری نیز در بدن وجود دارد که بعداز چهار ماهگی پس از شکل گیری جنین در بدن رسوخ می‌کند و از طریق روح حیوانی در سراسر بدن منتشر می‌شود و با انسان می‌آمیزد ، و انسان را کامل می‌سازد و با او انسان ، انسان می‌شود و نسبت به سایر حیوانات برتری می‌جوید، و با آن خیر و شر را درک می‌کند.
این توانایی در حال خواب در بدن نیمه فعال است و در حال بیداری کاملاٌ فعال است . در زمان تعادل اخلاط چهارگانه با تمام قوا و کامل بر تن جاری است و در زمان عدم تعادل قوا تسلطی ناقص بر بدن دارد، به این توانایی می‌گوئیم روح انسانی . روح انسانی تا زمانی که گرمی اخلاط چهارگانه و بخار ارواح چهارگانه در بدن وجود دارد، در بدن حضور دارد. وزمانی که تمامی بدن به سردی گرائید از بدن خارج می‌شود. از این زمان دوران مرگ تن شروع می‌شود ولی زندگی روح انسانی خارج از تن ادامه دارد.
آیا رفتارها و پندارها هم مزاج دارند؟
علاوه بر مزاج گیاهان و حیوانات ، فصل‌ها ، زمان‌ها ، شب و روز، موقعیت‌های جغرافیایی متفاوت ، مکان‌ها ، دریاها، جنگل‌ها، کوهستان ، کویر، دشت زیبا، زندان ، محل انجام رفتارهای زشت و محل انجام کارهای خیر و نیکو – همه دارای مزاجی از جنس گرمی و سردی هستند.
شادی و غم ، تکبر ، حسرت ، نفرت ، حرص وآز، بخشایش ، تواضع ، نوع دوستی و مهربانی و خشونت و تمامی رفتارها ، پندارها، و حتی مجموعه شنیداری ها نیز دارای مزاجی از نوع سردی و گرمی هستند، مانند اینکه غم سرد است و شادی گرم ، کلمات امیدبخش گرم هستند، و صداهای ناامیدکننده سردی به تن و روان می دهند.
دوستی ها گرمند و خشونت و دشمنی‌ها سردند. درک رفتارها و پندارها و بوها و درک مناظرزشت و زیبا و مزاج نیکی‌ها و پلیدی‌ها از طریق روح انسانی به بدن منتقل می‌شود . و می‌تواند به بدن گرما ببخشد، و یا سردی عطا کند. از این رو پنداری منفی می‌تواند اشتهای انسان را کور کند – و ضربان را کاهش دهد. و کارآیی بدن را به حداقل برساند- و امید موفقیت می‌تواند ضربان را افزایش دهد، به انسان نشاط بدهد- و توان و انژری انسان را چند برابر نماید.
حرص وآز می‌تواند موجب بروز بیماری گردد. ریاکاری می‌تواند انسان را خسته کند – صداقت و یکرنگی شجاعت می‌آفریند- بخشندگی آسودگی خاطر و نشاط روح و روان و پرکاری جسمی ایجاد می‌نماید. دل بستگی رنج آور و وارستگی نجات بخش است

ارسال: #9

مزاج غذاها چگونه ارزیابی می شود؟
هرگاه مصرف غذایی در فرد معتدل گرمی ایجاد کردآن غذا گرم است و اگر سردی پدید آورد آن غذا سرد است و به همین ترتیب اگر ایجاد خشکی کرد و موجب افزایش رطوبت شد یعنی غذا گرم و خشک یا سرد و تر است.
غذاهای گرم و تر
غذاهایی که نام می‌بریم غذاهای گرم و تر هستند یعنی در بدن گرما و رطوبت پدید می‌آورد و موجب خون سازی می‌شوند. قبل از طرح نام آنها به این نکته توجه می‌دهیم که هر کدام از این غذاها دارای درجه‌ای از گرمی هستند و نمی‌توان رتبه بندی دقیقی از آنها ارایه داد در عمل غیر ممکن است.
انگور – خربزه – موز- توت سفید- سیب- خرمالو- کشمش – خرما- توت خشک- شکرسرخ
مزاج غذاها ، سبزیجات ، میوه‌ها و دانه‌ها
در دامن طبیعت گیاهان زیادی پدید می آیند ، گیاهان نیز هر کدام دارای مزاجی هستند که نشان دهنده گرمی و سردی است، گرمی و خشکی و سردی و خشکی نیز از میان آن‌ها بازشناسانده می‌شود. چگونگی فهم این گرمی و سردی را توضیح داده ایم ، هم اکنون به توضیح اصناف سردی و گرمی و گرم و تر و سرد و تر و گرم و خشک و سرد و خشکی غذاها می‌پردازیم.
فهم این موضوع برای سازگار کردن غذا با مزاج ما مفید است.
غذاها دارای دو ویژگی اساسی هستند، که از طریق آن ویژگی‌ها اثر بخشی خود را بر بدن انسان آشکار می‌سازند.
1- ویژگی‌ مزاجی
2- ویژگی کیفی

ویژگی‌ مزاجی شامل همین گرمی و سردی ، گرمی و تری ، سردی و تری و سردی و خشکی و گرمی و خشکی است که مطرح شد و مراتب آن نیز به نسبتی تقریبی بیان شد.
این قاعده مشمول همه غذاهاست ، اعم از سبزیجات ، حبوبات ، میوه‌ها ، صیفی جات ، دانه‌ها و حتی علف‌ها و درختان مختلف از درجاتی از گرمی و سردی بهره مندند- به این ویژگی‌ها اضافه می‌شود. اعتدال مزاج – برخی از غذاها دارای مزاجی معتدل هستند. و از درجه متعارفی از سردی و گرمی برخوردارند. اما جالب توجه است که برخی از غذاها و سبزیجات هستند که خود را با مزاج سازگار می کنند و مزاج خود را بر حسب نیاز تن مصرف کننده تغییر می‌دهند، مانند بنفشه – این گیاه برای افراد سردمزاج گرمی می‌دهد ،‌و برای افراد گرم مزاج سردی پدید می‌آورد.
سبزیجات دیگری نیز هستند که تغییر مزاج به فصل می دهند مانند بادمجان که در فصل گرما سردی می دهد و در فصل سرما گرمی ایجاد می کند. با عدم اطلاع از این ویژگی‌ بادمجان در برخی منابع گرم تعریف شده ولی در عمل می بینیم که سردی پدید می‌آورد.
ویژگی‌های کیفی علاوه بر ویژگی‌ سردی و گرمی خاصیت‌های دیگری نیز در گیاهان نهفته است که باید مورد توجه قرار گیرد مثلا قابض بودن که در نعناء وجود دارد یا قدرت رفع انسداد که در خرفه وجود داد با قدرت التیام‌بخشی که در بارهنگ وجود دارد، یا قدرت نفوذ در عمق که در نمک وجود دارد ، قدرت زدایندگی سودای در عمق که در اسفند وجود دارد و قدرت ترمیم استخوان که در روغن حیوانی وجود دارد، و قدرت ایجاد عضلات که در زیتون وجود دارد، و به همین ترتیب در سایر گیاهان

.
تعریف غذاهای سرد وتر و نقش آنها در بروز اخلاط
غذاهای سرد و تر غذاهایی هستند که با مصرف آنها در بدن ما ماده‌ای سرد و تر پدید می‌آید. این ماده بلغم نامیده می شود.
بلغم ماده‌ای است که به وسیله آن پیه ، و تر ، سلسله اعصاب و مغز و مایع بین مفصلی ساخته می‌شود ، بلغم به زبان دیگر خون ناپخته گفته می‌شود. یعنی ماده‌ای که پس از یک هضم دیگر تبدیل به خون می‌شود.
بدن ما برای حفظ سلامت خود به مقداری بلغم نیاز دارد. میزان این ماده باید به تعادل باشد هرگاه به اندازه وجود داشت بدن سالم است ، هرگاه از حدی بگذرد در سراسر بدن موجب بروز عدم تعادل می‌شود- و زمینه بروز بیماری پدید می‌آورد. مثلاً هرگاه بلغم در مغز افزایش یافت موجب پرخوابی می‌شود و زمینه فراموشی را فراهم می‌آورد و هر گاه بلغم در مفاصل زانو افزایش یافت. موجب ورم و درد زانو، می‌گردد و زمینه آرتروز سرد را پدید می آورد.
به همین ترتیب هرگاه بلغم در بدن کاهش یافت نیز موجب بروز بیماری می‌شود مانند اینکه کاهش بلغم در سر موجب بیخوابی می‌شود. و کاهش بلغم در کل بدن موجب کم خونی می‌شود و کاهش بلغم در عروق مغزی موجب بروز وزوز گوش می‌گردد و به همین ترتیب بیماری‌های دیگر . از این رو ما نیاز به مصرف غذاهای تولید‌کننده بلغم داریم و برای بهره‌گیری باید آنها را بشناسیم

ارسال: #10

غذاهای سرد و تر یا غذاهای بلغم زا
سبزیجاتی که موجب تولید بلغم می‌شود- عبارتند از کاهو ، گشنیز، شاتره ، خرفه ، کاسنی ، اسفناج،
میوه های سرد و تر عبارتند از خیار، گوجه فرنگی ، گوجه سبز، آلو، گیلاس ، توت فرنگی ، زرشک ، هندوانه ، کدو، ترشک ، زالزالک ، کیوی ، پرتغال ، لیموترش، گریپ فروت ، انار ترش.
دانه‌ها و بذرهای سرد و تر عبارتند از جو ، لوبیا سفید، لوبیا چشم بلبلی ، عدس ، ماش ، اسفرزه ، تخم خیار ، تخم کدو ، بذر کتان.
لبنیات سرد و تر ، همه شیرها سرد و تر هستند ، شیرگاو سرد و تر است ، شیر گوسفند سرد است ، پنیر تازه سرد است .
گوشت‌های سرد و تر عبارتند از گوشت ماهی ، گوشت گاو، گوشت اردک ، غاز ، گوشت مرغ ماشینی ، گوشت گوساله .
گوشت‌های سرد و خشک ، گوشت بز ، گوشت گاو
.
غذاهای سرد و خشک
غذاهایی که پس از هضم و جذب در بدن انسان موجب بروز سودا می‌شوند و از خود خلط سرد و خشک بجای می گذارند. این غذاها را به ترتیب ذیل معرفی می کنیم.
سبزیجات سرد و خشک عبارتند از گشنیز ، کلم ، تره ، سماق
دانه‌های سرد و خشک ، باقالی ، عدس ، خشخاش،
میوه های سرد و خشک عبارتند از تمشک ، غوره خشک ، خرمالوی کال، پوست هندوانه ، هندوانه نارس، تره، ‌بطور کلی استمرار مصرف غذاها و میوه‌های سرد و تر موجب بروز خشکی می‌شود از این رو می‌توان گفت غذاهای سرد و تر به نوعی سرد و خشک نیز هستند لکن در بدو امر در بدن موجب سردی و رطوبت می‌شوند لکن با تکرار مصرف و پس از گذشت مدتی بعداز مصرف موجب سردی و خشکی می‌شوند
.
غذاهای خون ساز یا دم زا
همچانکه توضیح داده شد در طب اسلامی و طب سنتی بخشی از مواد پدید آمده در اثر هضم غذا که در کبد تولید می‌شود را خون می‌نامد.(البته این بخش حدود نیمی از موادی است که اصطلاحاً در طب کلاسیک) و اصطلاح عامی تماماً خون نامیده می‌شود.
بدن انسان به وسیله خون عضلات و ماهیچه ها را می‌سازد. ماهیچه قلب به وسیله خون ساخته می‌شود، خون توانایی و انرژی بدن را تأمین می‌کند. از این رو ما باید غذاهای خون‌ساز را بشناسیم تا برای تأمین خون بدن از آنها بهره بگیریم.
درطب سنتی ایران و طب اسلامی تمامی غذاهای گرم و تر غذاهای خون‌ساز هستند اعم از میوه‌ها، سبزیجات ، دانه‌ها، لبنیات و فرارده‌های دامی و گوشتی
.
غذاهای گرم وتر
سبزیجات گرم و تر عبارتند از پونه، نعناء، ریحان ، شاهی ،‌طرخون ، پیازچه ، پیازقرمز ، تربچه،
میوه‌های گرم و تر ، انگور ، انبه ، انار شیرین ، خرما ، موز، سیب ، گلابی ، زیتون،
دانه های گرم و تر ، گندم ، نخود ، برنج ، کنجد ، سیاه دانه ، لوبیا ، گرم و تر گفته شدن لکن نسبت به نخود سرد است .
لبنیات و فرآورده‌های گوشتی گرم و تر ، روغن حیوانی گرم و تر ، روغن زیتون ، روغن کنجد، روغن سیاه دانه ، گرم و تر هستند، گوشت گوسفند گرم و تر است ، گوشت شتر گرم و تر ، برخی منابع گوشت گوساله را معتدل توصیف کرده‌اند لکن سردی آن آشکار است ، تخم مرغ گرم و تر است ، سفیده سرد و زرده گرم است ، تخم گنجشک و کبوتر گرم‌تر از تخم مرغ محلی ، تخم اردک سردتر از تخم مرغ ، گوشت پرندگان آبی سردتر از گوشت پرندگان دیگر است